Numer 3 (1/2019)
Sacrum

Redaktorzy: Joanna Stokłosa, Barbara Szymczak-Maciejczyk

Spis treści
Strony
Pobierz
Fryderyk Kwiatkowski
Słowo upamiętniające Thomasa Elsaessera
9 – 13
PDF

INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet w Groningen, Holandia
Agata Wojciechowska
Antygona jako homo sacer. Przedpolityczna przemoc w świecie bez praxis
DOI: 10.5281/zenodo.4287369
17 – 28
PDF

Słowa kluczowe

przemoc | kobieta | Antygona | Sofokles | homo sacer | praxis

Streszczenie

Człowiek może obyć się bez pracy i wytwarzania, zmuszając do tego innych, ale bez praxis nie ma życia. Dla Hanny Arendt (2010: 25) to jeden z trzech filarów ludzkiej aktywności – obok pracy i wytwarzania stanowi o kondycji ludzkiej. Praca jest odpowiednikiem życia ludzkiego, „aktywnością odpowiadającą biologicznemu trwaniu ludzkiego ciała” (Arendt 2010: 26), z kolei wytwarzanie skutkuje powstaniem nienaturalnego świata rzeczy, którymi człowiek otacza się za życia, podkreślając tym samym swoją śmiertelność i doczesność...


INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Dominik Zimny
Wigilijne sacrum – między religią a magią
DOI: 10.5281/zenodo.4287377
29 – 49
PDF

Słowa kluczowe

sacrum | Boże Narodzenie | choinka | wieczerza wigilijna | Wigilia

Streszczenie

Rozpatrując kwestię wigilijnego sacrum, w pierwszej kolejności należy odnieść się do istoty samego obrzędu Wigilii, który stanowi graniczny moment przejścia między sferą sacrum a profanum. Wigilia Bożego Narodzenia oddziela czas świętości od codzienności, jest zatem strefą pośrednią. W dawnej Polsce traktowano ją jako swoisty czas przejścia, w którym ludzie odstępowali od swych codziennych obowiązków i przechodzili w czas szczególny, nazywany świętem...


INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Andrzej Stachowiak
Obraz osobliwy w twórczości Józefa Chełmowskiego
DOI: 10.5281/zenodo.4287384
51 – 66
PDF

Słowa kluczowe

sztuka | religia | sacrum | Józef Chłemowski | kreacja artystyczna

Streszczenie

Józef Chełmowski, jeden z najsłynniejszych kaszubskich artystów ludowych, urodził się w 1934 roku w Brusach-Jagliach i tu spędził całe swoje życie. Rzeźbiarstwem i malarstwem zainteresował się już jako dziecko, ale dopiero w wieku czterdziestu czterech lat rozpoczął okres dojrzałej twórczości. Od 1972 roku uczestniczył w kilkudziesięciu konkursach, przeglądach i wystawach w kraju i zagranicą, zdobywając uznanie w oczach krytyków i koneserów sztuki nieprofesjonalnej. Prace Chełmowskiego znajdują się obecnie w zbiorach prywatnych kolekcjonerów (między innymi w Polsce, Francji, Niemczech i Szwecji), są też ozdobą wielu kolekcji muzealnych w Polsce (największe zbiory znajdują się w Muzeum Zachodnio-Kaszubskim w Bytowie) i w Stanach Zjednoczonych...


INFORMACJE O AUTORZE

Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku
Beata Pyzłowska
Oblicza religii we współczesnej literaturze francuskiej: Jean-Marie Gustave Le Clézio i meksykańskie wierzenia prekolumbijskie oraz doświadczenie Afryki. Wrażliwość Innego wobec kryzysu cywilizacji
DOI: 10.5281/zenodo.4287388
67 – 79
PDF

Słowa kluczowe

literatura francuska | sacrum | Jean-Marie Gustave Le Clézio | Francja

Streszczenie

Kryzys wrażliwości religijnej we Francji uwidocznił się z wielką intensywnością jeszcze w czasach Oświecenia (choć może zapowiadał go już kartezjański racjonalizm; Hazard 1972). W romantycznym wieku XIX próby obrony i odradzania duchowości napotkały jej krytykę, wyrażaną przez racjonalizm naukowy, scjentyzm, pozytywizm i marksizm. Czasy narodzin nowoczesności oraz wizje nowego typu społeczeństwa, odrzucającego to, co irracjonalne i nadprzyrodzone, akceptującego zaś przekonania, iż dzięki nauce można rozwiązać wszelkie problemy egzystencjalne, wzmogły kontestację tradycyjnej religijności w kulturze francuskojęzycznej XX wieku...


INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie
Matylda Zatorska
Średniowieczne klasztory żeńskie w polskiej prozie historycznej po 2000 roku (na wybranych przykładach)
DOI: 10.5281/zenodo.4287390
81 – 99
PDF

Słowa kluczowe

polska proza historyczna | średniowieczne klasztory żeńskie

Streszczenie

Wybór drogi życia dostępny dla kobiet w średniowieczu można streścić w łacińskiej maksymie: Aut maritus, aut murus (czyli: albo mąż, albo klasztor). Znaczyło to, że jedynie w klasztorze miały możliwość realizować się inaczej niż w małżeństwie, nie tracąc przy tym szacunku społeczeństwa...


INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Rzeszowski
Marcelina Mrowiec-Piergies
Kampanie marki Benetton a kontrowersja religijna
DOI: 10.5281/zenodo.4287394
101 – 114
PDF

Słowa kluczowe

transgresja | Benetton | kampania reklamowa | kontrowersje religijne

Streszczenie

Na początku niniejszych rozważań warto zastanowić się nad tym, czym w istocie jest transgresja. Według definicji ze Słownika Języka Polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, „transgresja to przekroczenie jakichś granic, zwłaszcza norm moralnych”...


INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Fryderyk Kwiatkowski,
Thomas Elsaesser
Historia filmu jako archeologia mediów – z Thomasem Elsaesserem rozmawia Fryderyk Kwiatkowski
DOI: 10.5281/zenodo.4287396
119 – 145
PDF

INFORMACJE O AUTORACH

Fryderyk Kwiatkowski
Uniwersytet w Groningen, Holandia
Thomas Elsaesser
Uniwersytet Amsterdamski, Holandia
Mirosław Przylipiak
Thomas Elsaesser a studia filmoznawcze
DOI: 10.5281/zenodo.4287400
149 – 171
PDF

Słowa kluczowe

filmoznawstwo | Thomas Elsaesser | medioznawstwo

Streszczenie

6 marca 2008 roku w Filadelfii Thomas Elsaesser odebrał nagrodę Stowarzyszenia Badań nad Filmem i Mediami (Society for Film and Media Studies) za wybitne osiągnięcia naukowe (Distinguished Career Achievements). Mowa, którą z tej okazji wygłosił, będąca formą refleksji nad całą jego drogą zawodową, zatytułowana znacząco – Krocząc bokiem (Elsaesser 2009a: 121-127) – jest właściwie jedną wielką pochwałą przypadku...


INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Gdański
Krzysztof Brenskott
Bizarna, pokrętna encyklopedia? Nowe Ateny Benedykta Chmielowskiego w „Księgach Jakubowych” Olgi Tokarczuk
DOI: 10.5281/zenodo.4287402
175 – 194
PDF

Słowa kluczowe

Olga Tokarczuk | encyklopedia | Benedykt Chmielowski | Nowe Ateny | Księgi Jakubowe

Streszczenie

„Najpierw były Nowe Ateny księdza Benedykta Chmielowskiego”, pisze Olga Tokarczuk w towarzyszącym Księgom Jakubowym artykule, mającym znaczący tytuł: Jak powstały „Księgi Jakubowe”. Z początku stwierdzenie to może budzić zdziwienie – za pierwszą inspirację podczas pracy nad wielką powieścią historyczną, w której tytule pojawia się Jakub Frank, autorka uważa Benedykta Chmielowskiego. W rzeczy samej Nowe Ateny odgrywają w Księgach Jakubowych ważną rolę i są tekstem, do którego – na różne sposoby – Tokarczuk odsyła swoich czytelników. W niniejszym artykule przeanalizowana zostanie ta niespodziewana relacja intertekstualna...


INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Fryderyk Kwiatkowski
Film History as Media Archaeology: Tracking Digital Cinema. Esej recenzyjny
DOI: 10.5281/zenodo.4287410
199 – 208
PDF

INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet w Groningen, Holandia
Patrycja Włodek
Mind-game films a kino XXI wieku
DOI: 10.5281/zenodo.4287417
209 – 215
PDF

INFORMACJE O AUTORZE

Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie
Pobierz cały numer
1 – 218
PDF
Ośrodek Badawczy
Opoczyńska 39/9
ISSN 2719-8278
Facta Ficta
54-034 Wrocław