Numer 16 (1/2017)
Redaktorzy: Alicja Kosterska, Iga Łomanowska, Ewa Modzelewska, Krzysztof Popek


Spis treści
Strony
Pobrań
Adrianna Smurzyńska
Anima quodammodo cerebrum. Neurobiologia i filozofia o duchowości
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.16.01
7 – 19
PDF (12)

Słowa kluczowe

neuroteologia, duchowość, doświadczenie mistyczne

Streszczenie

Artykuł ma na celu przedstawienie problematyki duchowości w perspektywie neurobiologicznej. Autorka rozpoczyna od przywołania definicji, źródeł i założeń neuroteologii. Opisuje metody badań i właściwe tej dyscyplinie rozumienie duchowości. Kontrastuje je następnie z wybranymi filozoficznymi i psychologicznymi koncepcjami duchowości i mistycyzmu. Wskazuje też na szereg zarzutów, jakie można postawić neuroteologii. W podsumowaniu następuje odniesienie do tytułowej maksymy anima quodammodo cerebrum.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Instytut Filozofii
Damian Jurczak
Analiza krytycznoliteracka Jon 2,3-10
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.16.02
21 – 39
PDF (11)

Słowa kluczowe

Jonasz, Psalm Jonasza, Modlitwa Jonasza, podział Psalmu Jonasza

Streszczenie

Niniejsze opracowanie dotyczy analizy fragmentu Pisma Świętego z drugiego rozdziału Księgi Jonasza (Psalm Jonasza – Jon 2,3-10). Jest to analiza krytycznoliteracka, mająca na celu przedstawienie stanu badań nad Psalmem. Obejmuje ona omówienie kontekstu perykopy, ukazanie miejsc paralelnych w innych księgach Starego Testamentu (ST), ustalenie gatunku literackiego oraz próbę wskazania czasu powstania.

Afiliacja

Uniwersytet Opolski
Monika Ziemba
Rozważania nad kategorią rytmu Pawła z Tarsu Karola Huberta Rostworowskiego
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.16.03
41 – 53
PDF (11)

Słowa kluczowe

muzyczność, dramat, Paweł z Tarsu, Karol Hubert Rostworowski, rytm, agogika

Streszczenie

Niniejszy artykuł rozpatruje problematykę muzyczno-literackich filiacji. Jego celem jest wskazanie na muzyczność typu I jako tę, która stanowi immanentną cechę budowy dramatu Karola Huberta Rostworowskiego pt. Paweł z Tarsu. Autorka pracy, opierając się na wypowiedzi samego twórcy, wskazuje, że kategoria rytmu stanowi oś konstrukcyjną utworu i odgrywa znaczącą rolę w odzwierciedleniu stanów emocjonalnych poszczególnych bohaterów. Poprzez próbę transponowania określonych terminów muzycznych na materiał językowy dokonuje analizy wybranych przejawów rytmiczności. Skupia się również na agogice i akustyce, które implikują bogatą nastrojowość, egzemplifikują temperament postaci i wpływają na odbiór dzieła dramatycznego.

Afiliacja

Akademia Pomorska w Słupsku
Paulina Poterała
Fauna i flora w utworach Samuela Twardowskiego inspirowanych mitologią
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.16.04
55 – 75
PDF (9)

Słowa kluczowe

Samuel Twardowski, fauna, flora, mitologia, barok, enargeia, energeia

Streszczenie

Artykuł omawia sposoby przedstawiania oraz włączania do tekstów Samuela Twardowskiego ze Skrzypny opisów krajobrazów, roślin oraz zwierząt. Koncentruje się na twórczości inspirowanej mitologią, a więc na dialogowej sielance epickiej Dafnis drzewem bobkowym, dwóch epitalamiach epickich (pierwsze poświęcone Jakubowi Rozdrażewskiemu i Annie Przyjemskiej, drugie – Piotrowi Opalińskiemu i Annie Sieniuciance) oraz romansie Nadobna Paskwalina. Publikacja podzielona jest na trzy części. Pierwsza z nich omawia realizację założeń kategorii enargei i energei w opisach przyrody, kolejna odnosi się do świata roślin oraz zwierząt jako elementu współtworzącego kreację bohaterów. Ostatni komponent szkicu dotyczy elementów przyrody inspirowanych mitologią.

Fauna i flora w utworach Twardowskiego pełni następujące funkcje: tworzenie świata przedstawionego, urozmaicenie utworów, podkreślenie urody, charakteru czy też przemiany bohatera, oddanie ulotności chwili oraz atmosfery towarzyszącej opisywanemu wydarzeniu. Opisy przyrody emanują sensualnością, dynamizmem, a także odwołują się do afektywnej i perswazyjnej roli poezji, czerpiąc z tradycji retorycznej. Wątki roślinne oraz zwierzęce pokazują skalę wyobraźni poety, jego wrażliwość na piękno natury, jak również świadczą o istotności omawianego tematu w dziełach Twardowskiego.

Afiliacja

Uniwersytet Łódzki
Katarzyna Ossowska
Dumanowski Wita Szostaka – między fantastyką a powieścią historyczną
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.16.05
77 – 96
PDF (11)

Słowa kluczowe

fantastyka, nowa powieść, powieść historyczna, trylogia

Streszczenie

Wit Szostak określany jest jako współczesny twórca fantasy. W rzeczywistości jednak autor Poszarpanych grani od 2003 roku każdą kolejną książką manifestuje swoje odchodzenie od tolkienowskiego gatunku. W artykule zaprezentowano sylwetkę oraz dorobek artystyczny pisarza, a także przybliżono moment przełomowy w jego twórczości, wiążący się bezpośrednio z powstaniem powieści Dumanowski.

W pierwszej części pracy postawiono pytanie, czy aby na pewno Szostak, zgodnie z zapowiedzią, odszedł od gatunku, od którego zaczynał swą literacką podróż. Ze względu na dużą w ostatnim czasie popularność nowej powieści historycznej, z którą niewątpliwe można kojarzyć centralną cześć trylogii, zadano pytanie o to, które elementy świata przedstawionego świadczą o zakorzenieniu artysty w gatunku fantasy, a które wywodzą się wprost z powieści historycznej.

Dumanowski Szostaka to utwór bogaty w sensy, prowokujący do stawiania wielu hipotez interpretacyjnych. W ostatniej części artykułu przestawiono możliwości odczytania utworu współczesnego pisarza oraz rozwinięto jedną z nich.

Afiliacja

Uniwersytet Łódzki
Monika Skrzeszewska
Na bakier ze światem, czyli dlaczego Vedrana Rudan przeklina?
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.16.06
97 – 112
PDF (10)

Słowa kluczowe

Chorwacja, patriarchalizm, przekleństwa, Vedrana Rudan, wulgaryzmy, Zašto psujem

Streszczenie

Niniejszy tekst podejmuje tematykę wykorzystania wulgaryzmów i przekleństw przez chorwacką pisarkę Vedranę Rudan w książce Zašto psujem (Dlaczego przeklinam). Soczysty język posłużył jej nie tylko do ekspresji własnych myśli, ale także do wyrażenia buntu oraz polemiki głównie ze stereotypami związanymi z płcią, państwem chorwackim czy starzeniem się. Żeńskie wypowiedzi (tak zwany biolekt) wykluczają obecność „pieprznego” języka, co też jest formą walki Rudan ze stereotypami. Mimo że stosowanie takiego języka w literaturze przekracza pewne tabu, Rudan jest jedną z najpopularniejszych pisarek w rodzimej Chorwacji oraz sąsiedniej Serbii.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Michał Stachera
Sprawozdanie z konferencji „Psychodebiuty”
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.16.07
113 – 125
PDF (10)

Streszczenie

VII Ogólnopolska Konferencja Studencko-Doktorancka „Psychodebiuty” odbyła się w dniach 9–10 grudnia 2016 roku na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Konferencja miała na celu zaprezentowanie nowych badań studentów i doktorantów różnych uczelni oraz prezentację najlepszych prac magisterskich studentów psychologii stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Organizatorem było Koło Naukowe „Pragma”, działające w Instytucie Psychologii Stosowanej UJ.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Wydział Filozoficzny
Pobierz cały numer
1 – 130
PDF (10)
Towarzystwo Doktorantów, Uniwersytet Jagielloński
http://www.doktoranci.uj.edu.pl/zeszyty
e-ISSN 2082-9469
ul. Czapskich 4/14, 31-110 Kraków
zeszytyhumanistyczne@gmail.com
p-ISSN 2299-1638