Numer 10 (1/2015)
Redaktorzy: Alicja Kosterska, Marcin Lubecki, Katarzyna Peplinska, Jakub Rogulski


Spis treści
Strony
Pobrań
Bartosz Piotr Bednarczyk
Fenomenologii wyjście ku światłu. Etyczny sens transcendentalnego pytania Edmunda Husserla
7 – 24
PDF (23)

Słowa kluczowe

prawda, wolność, fenomenologia, odpowiedzialność, transcendentalizm, racjonalizm, życie autentyczne, metafora jaskini, Edmund Husserl

Streszczenie

Niniejszy artykuł stanowi analizę trzech motywów leżących u podstaw filozofii Husserla, które konstytuują etyczny sens fenomenologii transcendentalnej: wolności, prawdy i odpowiedzialności. Naszkicowany zostaje ich sens i znaczenie w myśli greckiej, której mądrość została zaprzepaszczona przez „zbłąkany racjonalizm”. Fenomenologia Husserla odkrywa człowieka jako wolny podmiot transcendentalny, który jako warunek wszelkiego bycia-danym, nakierowany jest na prawdę. Tylko realizacja tego dążenia i kierowanie się oczywistością w życiu praktycznym i teoretycznym pozwala na istnienie autentyczne. Dzięki zastosowaniu redukcji transcendentalnej fenomenologia odsłania przed człowiekiem jego właściwe powołanie i ukazuje ukryty wymiar jego istnienia. Zajęcie postawy fenomenologicznej przypomina w pewnym sensie wyjście z platońskiej jaskini. Z owej jaskini nieautentycznego życia chce wyprowadzić nas Husserl. Fenomenologia jest zatem wyjściem ku światłu, wyjściem ku odkrytemu światłu zapomnianej odpowiedzialności.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Międzywydziałowe Indywidualne Studia Humanistyczne
Katarzyna Kuchowicz
Pielgrzymka do ojczyzny. Horsta Bienka powrót do Gliwic
25 – 38
PDF (19)

Słowa kluczowe

Bienek, Śląsk, pielgrzymka, tożsamość

Streszczenie

W artykule zwrócono uwagę, że wieloletnia tułaczka Horsta Bienka i niemożność znalezienia „własnego” miejsca skłania do spojrzenia na biografię artysty jako peregrynację do świętej, śląskiej ziemi. Traktowanie Bienka jako pielgrzyma wynika z szeregu doświadczeń religijnych, które kształtowały pisarza w okresie nastoletnim.

Punktem węzłowym artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, czy wyczekiwana przez czterdzieści lat pielgrzymka do rodzinnego miasta przyniosła artyście spełnienie. Na podstawie analizy fragmentów autobiograficznej twórczości pisarza autorka stara się prześledzić sposób jego rozstania się z rodzinnymi Gliwicami oraz opisać charakter jego wędrówki, próbując rozstrzygnąć, czy skończyła się ona osiągnięciem upragnionego celu, czy może pisarz pozostał pielgrzymem, poszukującym drogi do serca górnośląskiej prowincji.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Wydział Polonistyki
Aleksandra Grzemska
„Europejka, obywatelka Danii, wieczna Żydówka, dzielna Polka”. O języku i tożsamości w twórczości Janiny Katz
39 – 50
PDF (13)

Słowa kluczowe

doświadczenie graniczne, tożsamość żydowska, transgraniczna biografia, materialność

Streszczenie

Artykuł dotyczy poetyckiej, prozatorskiej i translatorskiej twórczości Janiny Katz. Artystyczna działalność autorki między innymi takich utworów, jak Moje życie barbarzyńcy, Pucka, Opowieści dla Abrama, Powrót do jabłek, oraz tłumaczki literatury polskiej na język duński stanowi obszar odzwierciedlający w szczególnie interesujący sposób problematykę granic języka, granicznych doświadczeń pisarki, a także jej transgranicznej czy też pogranicznej europejskiej biografii. W analizie twórczości Katz na uwagę zasługuje powiązanie problemu granic wypowiadalności losu żydowskiego everymana (na podstawie znanych scenariuszy ocaleń od Zagłady) z narracją o traumatogennych międzypokoleniowych relacjach rozpatrywanych w perspektywie postpamięci. Towarzyszą temu także interesujące opowieści o rzeczach, przedmiotach, pamiątkach rodzinnych, fotografiach, będące niejako ukrytą wersją niewyrażalnej biografii pisarki.

Afiliacja

Uniwersytet Szczeciński / Wydział Filologiczny
Ewa Kurak
Lwów – miasto uczonych w twórczości Bartłomieja Paprockiego (1543–1614)
51 – 80
PDF (29)

Słowa kluczowe

Bartłomiej Paprocki, XVI wiek, Lwów, rada miasta

Streszczenie

Na kartach dzieł staropolskiego heraldyka Bartłomieja Paprockiego (1543–1614) odnaleźć można informacje o Lwowie jako mieście uczonych. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie o to, na ile opinia ta mieści się w ramach toposu literackiego, a na ile znajduje ona pokrycie w źródłach. Warto odnotować, iż ów pogląd Paprockiego został doceniony i powielony w dziele autorstwa Aleksandra Gwagnina Kronika Sarmacyey Europskiey. Polityka miejska przedstawiona przez Bartłomieja Paprockiego w jego dziełach została porównana z działalnością rajców innych miast z okresu XV–XVII wieku. Ponadto, w artykule starano się wskazać źródła, z których heraldyk mógł czerpać swoje informacje o Lwowie jako mieście uczonych.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Wydział Historyczny
Martyna Rabajczyk
Barcelona, Sagunto, Madryt – drogi polskich artystów w Hiszpanii w czasie pierwszej wojny światowej
81 – 94
PDF (17)

Słowa kluczowe

Hiszpania, Józef Pankiewicz, Wacław Zawadowski, Władysław Jahl, Marian Paszkiewicz, Madryt, wystawy polskiej sztuki w Hiszpanii, ultraizm

Streszczenie

W niniejszym artykule chciałabym przybliżyć działalność artystyczną i literacką grupy Polaków, którzy po wybuchu I wojny światowej schronili się na terenie Hiszpanii. Czołową postacią wśród nich był Józef Pankiewicz, który w sierpniu 1914 roku wraz z żoną przekroczył granicę francusko-hiszpańską. Pankiewiczowie zatrzymali się początkowo w Barcelonie, jednak wkrótce przenieśli się do stolicy Hiszpanii. W Madrycie dołączyli do nich artyści Wacław Zawadowski i Władysław Jahl z żoną Łucją, krytyk sztuki i filozof Marian Paszkiewicz, etnograf Eugeniusz Frankowski, poeta Tadeusz Peiper, Zdzisław Milner – romanista i tłumacz, poeta Janusz Herlain oraz ksiądz Józef Borodzicz. Opera madrycka zatrudniała polską śpiewaczkę Wandę Lachowską, a pianista Artur Rubinstein triumfował na scenach Barcelony, Madrytu i San Sebastian.

Polacy bardzo wyraźnie zaznaczyli swą obecność w intelektualnych kręgach stolicy Hiszpanii. W prasie z tego okresu odnaleźć można wzmianki na temat badań Frankowskiego, występów Lachowskiej i Rubinsteina oraz odczytów na temat sztuki, które dawał Paszkiewicz. Jednak najgłośniejszym przedsięwzięciem artystycznym Polaków była wystawa zorganizowana w kwietniu 1918 roku w Ministerio de Estado. Był to pierwszy pokaz polskiej sztuki w stolicy Hiszpanii.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Wydział Historyczny
Paweł Kozłowski
Dzieło w ruchu. O performatywnym modelu odbioru Ulissesa Jamesa Joyce’a
95 – 122
PDF (57)

Słowa kluczowe

modernizm, performatywność, narratologia, poetyka, komunikacja literacka

Streszczenie

Autor analizuje powieść Jamesa Joyce’a pod tytułem Ulisses, zwracając uwagę na poetologiczne wyznaczniki tekstualnego performansu – amorficzność dzieła, permanentną konieczność współkonstytuowania sensu teksu i jego brulionowy charakter, który wydaje się zamierzonym i konsekwentnie realizowanym konceptem. Potraktowanie performatywności jako swoistego modelu lektury wymaga zdyskontowania dla specyficznie literaturoznawczych celów kategorii opisu i analizy wypracowanych na gruncie teatrologii inspirowanej tym właśnie zjawiskiem. Na marginesie rozważań autor porusza też kwestię możliwego „postmodernizowania” Ulissesa, podkreślając wielość zaprowadzonych w nim ontologii fikcji, odczytując go w świetle rozważań Jacques’a Derridy i wykazując chaotyczną strukturę całego utworu odznaczającego się wybitnie zdarzeniowym charakterem.

Afiliacja

Akademia Pomorska w Słupsku / Instytut Polonistyki
Marianna Chłopek-Labo
Модификации характеристики главного героя в русском переводе романа Я. Вишневского S@motność w sieci (Одиночество в сети)
123 – 134
PDF (31)

Słowa kluczowe

переводческие трансформации, художественный перевод, адаптация

Streszczenie

Язык героя выражает опосредованную характеристику персонажа, указывает на эмоции и отражает его взгляд на окружающий мир. В настоящей статье попытаемся ответить на вопрос, как изменения на уровне микроструктуры текста, присутствующие в переводе, влияют на адекватность воспроизведения образа главного героя.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Wydział Filologiczny
Pobierz cały numer
1 – 138
PDF (5)
Towarzystwo Doktorantów, Uniwersytet Jagielloński
http://www.doktoranci.uj.edu.pl/zeszyty
e-ISSN 2082-9469
ul. Czapskich 4/14, 31-110 Kraków
zeszytyhumanistyczne@gmail.com
p-ISSN 2299-1638