Numer 46 (3/2017)
Redaktor: Miłosz Markiewicz


Spis treści
Strony
Pobrań
Miłosz Markiewicz
Wstęp
7 – 8
PDF (3)

Afiliacja

Uniwersytet Śląski / Wydział Nauk Społecznych
Józef Tarnowski
Malarstwo: między Scyllą „fotograficznego” weryzmu a Charybdą czystej formy
DOI: 10.19205/46.17.1
9 – 22
PDF (3)

Słowa kluczowe

malarstwo, abstrakcyjna sztuka, iluzja, naturalizm, weryzm

Streszczenie

Według Pliniusza doskonała iluzja była stałym celem malarzy antycznych. Powtórzył on za wcześniejszymi autorami, których pisma nie zachowały się do czasów nowożytnych, wiele legend o malarzach greckich, potrafiących tak wiernie oddawać wyglądy natury, że obrazy te łudziły zwierzęta i ludzi. Niemal tysiąc lat po załamaniu się świata antycznego idea sztuki iluzyjnej odżyła i stanowiła fundament renesansowej rewolucji naturalistycznej. Wynalezienie fotografii w XIX wieku wywołało problem różnicy pomiędzy dziełem malarskim a dziełem fotograficznym, co przyczyniło się do upadku malarstwa naturalistycznego. Sztuka abstrakcyjna narodziła się dopiero na początku XX wieku i osiągnęła na kilka dziesięcioleci pozycję dominującą. Jednak malarstwo naturalistyczne odżyło w hiperrealizmie i new old masters. Obecnie iluzjonistyczna imitacja natury i abstrakcja stanowią skrajne nurty postmodernistycznego radykalnego pluralizmu.

Afiliacja

Uniwersytet Gdański / Wydział Nauk Społecznych
Natalia Juchniewicz
Od estetyki, przez technikę, do sztuki awangardowej – Kantowska wzniosłość a panowanie człowieka nad przyrodą według Georga W. F. Hegla i Karola Marksa
DOI: 10.19205/46.17.2
23 – 39
PDF (3)

Słowa kluczowe

wzniosłość, technika, przyroda, maszyna, chytrość rozumu

Streszczenie

Artykuł podejmuje problematykę Kantowskiej wzniosłości jako odkrycia zdolności człowieka do przyjmowania pozycji zewnętrznej wobec przyrody (na zasadzie estetycznego oglądu), a co za tym idzie do wytworzenia instrumentalnego do niej stosunku (sytuowania się podmiotu poza bądź ponad przyrodą). Ta perspektywa w ujmowaniu kondycji ludzkiej wyraża się w zainteresowaniach Georga W. F. Hegla i Karola Marksa teleologicznym działaniem podmiotu. Hegel posługuje się pojęciem chytrości rozumu w celu opisania ontologii techniki, Marks natomiast wykazuje zachwyt i przerażenie wobec maszyn przemysłowych, ujawniając ambiwalentny stosunek do rozwoju technologicznego. Wzniosłość, która otwiera obszar artefaktów technologicznych dla analizy estetycznej (Nicholas Mirzoeff), staje się wreszcie kluczową kategorią sztuki awangardowej (Jean-François Lyotard).

Afiliacja

Uniwersytet Warszawski / Instytut Filozofii
Piotr Przybysz
O naturze emocji towarzyszących odbiorowi sztuki. Dynamiczne i sytuacyjne podejście do emocji estetycznych
DOI: 10.19205/46.17.3
41 – 58
PDF (5)

Słowa kluczowe

emocje estetyczne, emocje estetyczne vs. emocje podstawowe, estetyka, neuroestetyka, doświadczenie estetyczne

Streszczenie

Celem artykułu jest zaproponowanie dynamicznego i sytuacyjnego podejścia do emocji towarzyszących odbiorowi sztuki. W punkcie wyjścia porównuję naturę oraz funkcje emocji estetycznych i emocji podstawowych. Następnie wyróżniam trzy obszary aktywności behawioralno-poznawczej odbiorcy sztuki i przyporządkowuję im trzy typy emocji, jakie sztuka wywołuje, tzn. emocje ucieleśnione, epistemiczne i asocjacyjno-kontekstowe. W dalszej kolejności proponuję metaforyczny model, obrazujący to, w jaki sposób emocje estetyczne dynamicznie pojawiają się w ramach kaskady emocjonalnej. Na końcu artykułu zastanawiam się nad warunkami sytuacyjnymi, w których może dojść do pełnego przeżycia emocjonalno-estetycznego.

Afiliacja

Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu / Instytut Filozofii
Monika Weychert-Waluszko
Niewidzialna Zagłada – polityczna mobilizacja Romów a romska sztuka współczesna
DOI: 10.19205/46.17.4
59 – 74
PDF (3)

Słowa kluczowe

romska sztuka współczesna, Romowie, Zagłada Romów, agenci pamięci

Streszczenie

Jednym z następstw doświadczenia Zagłady oraz pamięci Zagłady były przekształcenia współczesnych romskich tożsamości i aktywizacja romskiego ruchu politycznego. Równolegle rozwijała się romska sztuka współczesna. Artyści romscy postawieni zostali w specyficznej roli – „agentów pamięci” i ambasadorów społeczności.

Afiliacja

SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny w Warszawie / Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie – Kulturoznawstwo
Kamil Lipiński
Dialogi inscenizacji w poszerzonej przestrzeni performansów site-specific Ewy Janickiej i Agaty Elsner
DOI: 10.19205/46.17.5
75 – 89
PDF (4)

Słowa kluczowe

teatr site-specific, dwoistość, performatyka, powiększona przestrzeń, zmiana ram, wielostanowiskowa inscenizacja

Streszczenie

Artykuł podejmuje temat przestrzennych przekształceń performansów site-specific (Podejrzane, Flow, Imponderabilia) w wykonaniu Performatywnego Duo Ewy Janickiej i Agaty Elsner, rozpatrując je w odniesieniu do wielostanowiskowej inscenizacji i poszerzonej aranżacji przestrzeni. Każdy z tych performansów, obejmując dwie części, ukazywał w nowym świetle zarówno grę z publicznością, jak i specyfikę widowiska opartą na „zmianie ram” poprzez estetyczne strategie zagłuszania dźwięku i obrazu w inscenizacji wielostanowiskowej. Podwójna specyfika performansów, oparta na grze symbolami i kolorami, jak również manipulacji głosem i obrazem, przyczyniła się do wykreowania poszerzonego wymiaru inscenizacji, zacierającego podział pomiędzy sferą prywatną i publiczną. Dialog zawiązywany pomiędzy artystkami i widzami, a także formami ekspresji odzwierciedlał istotne fazy ich doświadczenia społecznego i kształtował ich nowe oblicze w cyfrowo przekształconej formie audiowizualnej.

Afiliacja

Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu / Instytut Filozofii
Agata Stronciwilk
Piękny pozór. Analiza koncepcji kuratorskiej 57. Biennale Sztuki Współczesnej w Wenecji
91 – 105
PDF (3)

Afiliacja

Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie / Instytut Sztuk Pięknych
Piotr Szczepański
Zrozumieć ogród. Uwagi do Estetyki ogrodu Mateusza Salwy
107 – 119
PDF (3)

Afiliacja

SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny w Warszawie
Pobierz cały numer
1 – 122
PDF (6)
Instytut Filozofii, Uniwersytet Jagielloński
http://pjaesthetics.uj.edu.pl/
e-ISSN 2544-8242
ul. Grodzka 52, 31-044 Kraków
pjaestheticsuj@gmail.com