Konferencja naukowa POLITYCZNOŚĆ PANTEIZMU
Warszawa, 23.XI.2020

Propozycję tematu wystąpienia wraz z abstraktem prosimy wysyłać do 20.X.2020 na adres: szymonbrodka@gmail.com
30.X.2020 zostanie podany do wiadomości plan konferencji.

Miejsce: Centrum Edukacyjne IPN im. Janusza Kurtyki, Marszałkowska 21/25, Warszawa (w uzasadnionych przypadkach organizatorzy dopuszczają możliwość konferencji via Zoom).

Referaty pokonferencyjne planujemy opublikować w czasopiśmie „Civitas. Studia z filozofii polityki”.

Organizatorzy:
Zakład Filozofii Polityki, Instytut Studiów Politycznych, Polska Akademia Nauk
Civitas. Studia z filozofii polityki
Zakład Filozofii Polityki Uniwersytetu Warszawskiego

dr Michał Pospiszyl, pospiszyl.michal@gmail.com
dr Mateusz Janik, janikm@protonmail.com

POLITYCZNOŚĆ PANTEIZMU

W dziejach zachodnich społeczeństw panteizm niemal nigdy nie miał dobrej prasy. Jego i tak niegodna pozazdroszczenia pozycja słabnie zwłaszcza w momencie narodzin chrześcijaństwa. Od tego czasu słowo to zaczyna działać jak obelga, a o tendencje panteistyczne oskarża się niemal wszystkich heretyków, nawet wówczas, gdy ich związki z potępioną doktryną było mgliste albo żadne. Na przestrzeni wieków panteistyczne i monistyczne obrazy przenicowanego świata, w którym „wszystko jest jednym, a jedno jest wszystkim”, przebijają się do głównego nurtu filozofii europejskiej, dostarczając uzasadnienia dla coraz to nowszych form dzielenia, porządkowania i hierarchizowania bytów. W tej perspektywie rezygnacja z hierarchii bytów ma grozić rozpadem hierarchii społecznych, a porzucenie metafizycznego monarchizmu ma stanowić prostą drogę do politycznej anarchii. Podobną potrzebę pojęciowego okiełznania rozpuszczającej hierarchie wspólnoty bytów obserwujemy również poza Europą, jak choćby wśród konfucjańskich myślicieli Azji Południowo-Wschodniej, czy u kapłanów Starego Egiptu. Z drugiej strony historia chrześcijańskiego, islamskiego czy żydowskiego anarchizmu pokazuje, że radykalne projekty polityczne mogą być zakorzenione również w hierarchicznych ontologiach. Wychodząc od tych zagadnień chcemy przyjrzeć się temu, co powroty politycznego panteizmu mówią nam o związku ontologii i polityki. Czy metafizyka generuje skutki polityczne? A jeśli między dwoma tymi dziedzinami istnieje jakiś związek, to jaki jest jego charakter? Oprócz tych ściśle filozoficznych pytań chcielibyśmy przyjrzeć się dziejom panteizmu jako historii podziemnego nurtu, wypartej tradycji, potwornej możliwości, z którą europejska filozofia musiała się konfrontować przez dwa tysiące lat, zarówno wówczas, gdy jej potworność wyłaniała się w samym centrum Europy, jak i wtedy, gdy nacierała z zewnątrz.

Przykładowe zagadnienia:
Atomizm, pitagoreizm i starożytne filozofie monistyczne
Średniowieczny panteizm
Panteizm i matriarchat
Herezje panteistyczne
Filozofie immanencji
Ontologiczny komunizm
Panteizm w myśli politycznej renesansu
Pantheismusstreit
Nowożytne krytyki absolutyzmu teologicznego
Panteizm i monizm poza horyzontem myśli europejskiej