Numer 19 (4/2017)
Redaktorzy: Natalia Cichoń, Fryderyk Kwiatkowski, Iga Łomanowska, Ewa Modzelewska, Joanna Stożek, Danuta Światłoń


Spis treści
Strony
Pobrań
Aleksandra Goszczyńska
Rozmowa z Turczynem o wierze krześcijańskiej Bartłomieja Georgiewicza jako XVI-wieczna realizacja misji antytureckiej w Polsce
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.19.01
7 – 28
PDF (11)

Słowa kluczowe

Bartłomiej Georgiewicz, Bartolomeo Georgijević, Bartul Đurđević, Rozmowa z Turczynem o wierze krześcijańskiej, Pro fide Christiana cum Turca disputationis, literatura antyturecka, turcica, dysputa religijna

Streszczenie

Artykuł przedstawia XVI-wieczne turcicum, wydane w Krakowie pod tytułem Rozmowa z Turczynem o wierze krześcijańskiej i o tajności Trójce Świętej, która w Alkoranie stoi napisana (1548). Jest to polskie tłumaczenie dwu połączonych łacińskich edycji pism Węgra Bartłomieja Georgiewicza, które ukazały się w Krakowie w tym samym roku. Autor drukował swoje pisma antytureckie w wielu miastach zachodniej Europy, jednak niepublikowana przed 1548 rokiem tytułowa polemika religijna z muzułmaninem nadaje polskiemu wydaniu szczególny, misyjno-pobudkowy charakter. Wraz z napominaniem kierowanym do przełożonych Kościoła, informacjami na temat realiów życia mieszkańców Imperium Osmańskiego (w tym jeńców i poddanych chrześcijańskich) oraz kulminacyjną ekshortacją wzywającą do krucjaty antytureckiej tworzy ona przemyślaną całość. Jej charakter wpisuje się w obecną w ówczesnym piśmiennictwie europejskim ideę duchowego wzmocnienia żołnierza chrześcijańskiego.

Afiliacja

Uniwersytet Łódzki
Tomasz Babnis
Magi Eoa promunt munera. Pokłon Magów w poezji Prudencjusza
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.19.02
29 – 47
PDF (12)

Słowa kluczowe

Prudencjusz, Magowie, Trzej Królowie, Ewangelia Mateusza, poezja łacińska

Streszczenie

W niniejszym artykule analizuję opisy pokłonu Magów zawarte w trzech utworach późnoantycznego rzymskiego poety Prudencjusza: w hymnie XII ze zbioru Cathemerinon, poemacie Apotheosis oraz XXVII epigramie Dittochaeon. Autor ten, uchodzący za najwybitniejszego z chrześcijańskich poetów starożytności, łączył w swojej twórczości tradycję klasyczną z wiarą w Chrystusa. Ewangeliczna historia o Magach ze Wschodu (Mt 2, 1–12) zostaje przez Prudencjusza przedstawiona przy pomocy środków wyrazu zaczerpniętych z poezji pogańskiej, zwłaszcza Horacjańskiej. Mimo iż historycznie Magowie byli silnie związani ze światem irańskim, u Prudencjusza są przede wszystkim przedstawicielami pogańskiego Wschodu, który przybywa uczcić Chrystusa.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Magdalena Szypenbejl-Tracz
Karol Homolacs – pojęcie formy organicznej w estetyce (dekoracji)
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.19.03
49 – 61
PDF (11)

Słowa kluczowe

Karol Homolacs, Gottfried Semper, Owen Jones, forma organiczna, estetyka dekoracji, ornament

Streszczenie

Celem artykułu jest zrekonstruowanie poglądów na temat pojęcia formy organicznej w estetyce dekoracji oraz jej zastosowania w ornamencie. Autor odwołuje się do wybranych teoretyków sztuki, którzy podjęli to zagadnienie, priorytetowo traktując myśl Karola Homolacsa. Zarówno Gottfried Semper, jak i Owen Jones czy Homolacs dostrzegają pewne kontrowersje w związku z kopiowaniem form naturalnych w sztuce dekoracyjnej. Homolacs bada szczegółowo problem kopiowania form naturalnych nie tylko w sztuce ornamentalnej, ale również w sztuce obrazowej. Ponadto konstruuje interesujący opis formy organicznej, odnajdując w niej analogie do formy artystycznej. Wszelka forma występująca w naturze oraz forma artystyczna jest według Homolcsa rezultatem działania na nią dwóch przeciwstawnych sił – różnicujących oraz krystalizujących. Konkluzja dostarcza odpowiedzi na pytanie, czy i w jaki sposób uprawnione jest inspirowanie się tworami przyrody w twórczości artystycznej. Okazuje się, że poglądy Sempera, Jonesa oraz Homolacsa są w dużym stopniu zbieżne.

Afiliacja

Uniwersytet Pedagogiczny im KEN w Krakowie / Wydział Humanistyczny
Jędrzej Kościński
Perspektywa Riggana. O fokalizacji w filmie Birdman Alejandro Gonzáleza Iñárritu
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.19.04
63 – 71
PDF (9)

Słowa kluczowe

fokalizacja, narracja, Mieke Bal, Edward Branigan

Streszczenie

Artykuł stanowi analizę narracji filmu Birdman Alejandro Gonzáleza Iñárritu. Autor koncentruje się na fokalizacji, czyli ogniskowaniu narracji na konkretnym bohaterze. W tekście przybliża się rozumienie tego pojęcia przez Gérarda Genette’a, Mieke Bal i Edwarda Branigana, a następnie analizuje się sposoby ograniczania w filmie perspektywy za pomocą efektów specjalnych, pozorowanego braku montażu i dialogów.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Marcin Malecko
Wrażliwość w służbie etyki. O aktorskich kreacjach Mai Komorowskiej w filmach Krzysztofa Zanussiego
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.19.05
73 – 77
PDF (11)

Słowa kluczowe

Aktor, postać ekranowa, ciało, Maja Komorowska, Krzysztof Zanussi

Streszczenie

Artykuł poświęcony jest współpracy twórczej Mai Komorowskiej i Krzysztofa Zanussiego. Autor zwraca uwagę na wyjątkowy sposób pracy aktorki i wskazuje, że wpływa on bezpośrednio na wymowę filmów Zanussiego. Analizie zostały poddane role w sześciu filmach reżysera.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Wojciech Rubiś
Wstyd jako doświadczenie estetyczne – refleksja o współczesnej kulturze na tle klasycznej koncepcji człowieka słusznie dumnego
DOI: 10.26361/ZNTDH.08.2017.19.06
85 – 99
PDF (12)

Słowa kluczowe

wstyd, wolność, sztuka, słuszna duma

Streszczenie

Celem artykułu jest refleksja nad aktualnością Arystotelesowskiego pojęcia człowieka słusznie dumnego i nad jego dzisiejszym sensem. Z pojęcia tego wydobywamy szczególnie jeden komponent – wstyd, jako istotną cechę stanowiącą o godności człowieka. Wstyd z proponowanej przez nas perspektywy jest zarówno pojęciem etycznym, jak i swoistym opisem reakcji estetycznej na zjawiska świata zewnętrznego, szczególnie świata kultury. Rozważania oprzemy na uwagach odnoszących się z jednej strony do chrześcijańskich korzeni naszej kultury, z drugiej zaś do etyki propagowanej przez współczesne środowiska prawicowo-konserwatywne.

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie / Instytut Filozofii
Pobierz cały numer
7 – 104
PDF (10)
Towarzystwo Doktorantów, Uniwersytet Jagielloński
http://www.doktoranci.uj.edu.pl/zeszyty
e-ISSN 2082-9469
ul. Czapskich 4/14, 31-110 Kraków
zeszytyhumanistyczne@gmail.com
p-ISSN 2299-1638