Numer 36 (1/2018)
Redaktor: Beata Wojewoda
Spis treści
Strony
Pobierz
Wojciech Kalaga
Er(r)go...
5 – 8
PDF

Streszczenie

...ou-topos, nie-miejsce, a może eu-topos, dobre miejsce? W każdym razie utopia, albo też kontrutopia, antyutopia, dystopia, technoutopia, uchronia, metatopia, allotopia i wreszcie komputopia. I jeszcze ekotopia jako świat tylko możliwie dobry, a na tym nie koniec, bo także multimedialna symulacja jako utopia – mentalne zapętlenia ludzkości w utopotezji, nie-miejscach, w bez-czasie, w próżni, nieskończoności i nieograniczoności, krótko mówiąc, komputerowa narkotyzacja. Taka to nasza technocodzienność: przesunięcia ontologiczne, transwersalne przenikanie się wirtualności i realności, brak ochoty na wyjście z kreacji, deterytorializacja utopii...

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Tadeusz Miczka
Rzeczywistość wirtualna jako utopia
11 – 25
PDF

Słowa kluczowe

utopia, rzeczywistość wirtualna

Streszczenie

Refleksję nad kulturotwórczym i komunikacyjnym potencjałem jednego z największych osiągnięć wysokiej technologii, jakim jest rzeczywistość wirtualna (RW), rozpoczynam od zestawienia opinii na temat kilku ważnych ludzkich potrzeb, które zostały wyrażone w odstępie prawie pięciu wieków od siebie. Desiderius Erasmus Roterodamus napisał Pochwałę głupoty w 1502 roku...

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Grażyna Osika
Nieznośna utopijność utopizmu
27 – 36
PDF

Słowa kluczowe

utopia, utopizm, ekotopia, inżynieria cząstkowa

Streszczenie

Ten niezbyt elegancki pod względem literackim tytuł należy potraktować jako grę słów wskazującą na znaczenia, które mają zostać tu wydobyte. Po pierwsze, pojęcie „nieznośności” można rozumieć dwojako: jako nieusuwalną własność, coś nie do zniesienia, nie do przekroczenia, coś, z czym należy się pogodzić, uznać fakt za pewny, ale nieznośne to także emocjonalne obciążenie przekraczające siły, z którym dalej nie sposób żyć. W niniejszych rozważaniach nieznośność utopizmu należy odnosić do obu tych znaczeń...

Afiliacja

Politechnika Śląska
Mariusz Wojewoda
Etyka jako utopia społeczna. Analiza w perspektywie filozofii wartości
37 – 50
PDF

Słowa kluczowe

etyka, filozofia, etyka stosowana, utopia społeczna

Streszczenie

Tęsknota za lepszym światem stale towarzyszyła człowiekowi, szczególne wiele pism poświęconych utopiom powstawało w okresie renesansu i w czasach późniejszych, aż do początku XX wieku. Świadomość utopijna nie zgadza się na zasady obowiązujące w istniejącym świecie, które przeradzają się w jakąś formę działania rozsadzającego istniejący porządek społeczny...

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Monika Małek-Orłowska
Przepis na dobre życie. O utopijności radykalnych koncepcji udoskonalania człowieka
51 – 63
PDF

Słowa kluczowe

transhumanizm, utopia, udoskonalanie człowieka

Streszczenie

Kto nie chciałby znać przepisu na dobre życie? Niemal każdy w jakiś sposób go szuka, podejmując mniej lub bardziej udane próby. Od dawna jednak wiadomo, że dobre życie w wymiarze indywidualnym nie musi przekładać się na dobrostan społeczny, gdzie potencjalnie każdy ma szansę na zrealizowanie swoich w tym względzie oczekiwań. Planowanie społecznych rozwiązań i modeli dążących do perfekcyjnego ideału było głównie domeną utopii, rozumianej jako narracja o idealnym społeczeństwie. Również współcześnie istnieją takie wersje utopii...

Afiliacja

Politechnika Wrocławska
Jacek Kempa
Zbawienie wobec historii. Próba teologicznej rehabilitacji pojęcia utopii
65 – 79
PDF

Słowa kluczowe

antropologia, utopia, teologia, zbawienie, chrystologia

Streszczenie

Teologia, według jednego z klasycznych jej ujęć, to intellectus fidei, racjonalny namysł nad treściami wiary. W polu tej refleksji znajduje się także wiara w zbawienie. Teologia traktuje zbawienie z najwyższą powagą, jako rzeczywistość niekwestionowaną w swym istnieniu, choć znajdującą się na krańcach poznawalności. W niniejszym artykule, zredagowanym przez teologa, będzie nas interesować jednak nie tyle próba opisu teologicznej „teorii zbawienia” , ile pewien rodzaj wpływu, jaki wywiera na kulturę samo przekonanie o jego istnieniu...

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Beata Wojewoda
Człowiek w fantomatycznej rzeczywistości (według Summy Technologiae Stanisława Lema)
81 – 94
PDF

Słowa kluczowe

antropologia filozoficzna, literatura polska XX wieku, futurologia, Stanisław Lem

Streszczenie

Stanisław Lem, obok cenionych powieści i opowiadań fantastycznych, dobrze wpisanych w intertekstualną przestrzeń gatunku, jest także autorem esejów futurologicznych. W Summie technologiae forma literacka stanowi swoiste „medium poznawcze”, wobec niemożliwości opisania otaczającej rzeczywistości jako zwartej całości, umożliwia snucie filozoficznych dywagacji nie wprost, ale w kontekście futurologicznej narracji, zaopatrzonej w groteskowe egzempla...

Afiliacja

Politechnika Śląska
Marcin Mazurek
Miasta (nie)doskonałe: Utopia i dystopia w wybranych reprezentacjach nowoczesnej przestrzeni miejskiej
95 – 111
PDF

Słowa kluczowe

architektura, literatura, utopia, dystopia, symulakr, era wiktoriańska, wirtualne miasto, kapitalizm kognitywny, miasto idealne, rewolucja przemysłowa

Streszczenie

Punktem wyjścia niniejszego artykułu jest nieco oczywiste założenie, że konstruowanie nowoczesnej przestrzeni miejskiej – zarówno w wymiarze architektonicznym, jak i literackim czy artystycznym – ma mniejszy związek z ową przestrzenią pojmowaną w kategoriach czysto geograficznych czy estetycznych, a większy z określoną wizją tożsamości jej potencjalnych mieszkańców...

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Izabela Kaczmarzyk
Utopia robotniczej Arkadii? (na przykładzie pracy Hermanna Reuffurtha „Giszowiec. Nowa górnośląska wieś górnicza”)
113 – 127
PDF

Słowa kluczowe

utopia, Górny Śląsk, Giszowiec, Hermann Reuffurth, studia regionalne

Streszczenie

Władysław Tatarkiewicz w swojej klasycznej już dzisiaj pracy O szczęściu poświęca jeden z rozdziałów rozumieniu tego tytułowego pojęcia w perspektywie utopii, zwracając uwagę, że szczęście doskonałe jest możliwe do osiągnięcia w innych warunkach niż zwykłe warunki życia. Przykładami takich innych warunków są jego zdaniem: inne światy (w znaczeniu nieziemskie, boskie), szczęście w świecie bajki, „mającym pewne cechy naszego świata, ale wolne od innych cech, które nasz świat zatruwają” (Eden), „szczęście w naszym świecie, ale w wyjątkowym czasie czy w wyjątkowym miejscu, przeważnie w czasie już niepowrotnie minionym, jak Złoty Wiek, i w miejscu niedostępnym i nieznanym jak Eldorado, lub też – znanym, ale wyidealizowanym, jak Arkadia”...

Afiliacja

Akademia Ignatianum w Krakowie
Daniel Pietrek
„Wtedy przyjdzie ktoś i przerzuci przez Kłodnicę most z papieru”. Górny Śląsk jako mit i utopia w twórczości Horsta Bienka)
129 – 148
PDF

Słowa kluczowe

utopia, Górny Śląsk, historia literatury, literatura niemiecka, literatura śląska, Horst Bienek

Streszczenie

Horst Bienek był do śmierci osobą bardzo znaną, wpływową i niezwykle cenioną w środowisku literackim RFN. Martin Broszat, ówczesny Dyrektor Instytutu Historii Współczesnej w Monachium, twierdził, iż spośród „wielkich powieściopisarzy”, którzy po 1945 roku opisali w swojej twórczości najnowszą historię Niemiec, to właśnie Horst Bienek...

Afiliacja

Uniwersytet Opolski
Maria Banaś
Homo hierarchicus w nowoczesnej utopii (na przykładzie Roku potopu Margaret Atwood i Atlasu chmur Davida Mitchella)
151 – 165
PDF

Słowa kluczowe

utopia, Homo hierarchicus, Margaret Atwood, David Mitchell, socjologia literatury, podziały społeczne

Streszczenie

Niniejszy artykuł jest próbą socjologicznej refleksji nad literaturą. Przedmiotem analizy będzie powieść, potraktowana jako szczególny zapis charakterystyki pewnego typu modelu społeczeństwa...

Afiliacja

Politechnika Śląska
Bartłomiej Knosala
Myśl i działalność Buckminstera Fullera – od utopii technologicznej do świętej technologii
167 – 175
PDF

Słowa kluczowe

utopia, Buckminster Fuller, Scott Eastham, utopia technologiczna, święta technologia

Streszczenie

Amerykański wizjoner – Buckminster Fuller – jest jedną z najciekawszych osobowości twórczych XX wieku. Marshall McLuhan nazwał Fullera „Leonardem da Vinci naszych czasów” , odpowiadając w ten sposób na trudności związane z określeniem, czym zajmował się Fuller. Będący jednocześnie projektantem kopuł geodezyjnych, domów na maszcie, konstruktorem samochodów, kartografem, ekologiem, poetą i filozofem, Fuller sam siebie nazywał wszechstronnym projektantem (comprehensive designer)...

Afiliacja

Politechnika Śląska
Piotr Bogalecki
Lewą ręką. Polscy teoretycy poezji konkretnej jako konkretyści (Józef Bujnowski, Tadeusz Sławek, Piotr Rypson)
179 – 209
PDF

Słowa kluczowe

poezja konkretna, granice sztuki, Józef Bujnowski, Tadeusz Sławek, Piotr Rypson, konkretyzm

Streszczenie

Być może nieco mniej sprawna, lecz zawsze bliższa sercu – przywołana w tytule lewa ręka, niezależnie od konotowanych poglądów politycznych, odsyłać ma do metafory Jerome’a Brunera pochodzącej z opublikowanego w 1962 roku zbioru esejów O poznawaniu. Szkice na lewą rękę...

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Małgorzata Poks
Biblia Jonasza: dekolonizacja chrześcijaństwa w kontekście północnoamerykańskim (recenzja)
213 – 221
PDF

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Małgorzata Szumna
Nieznośna lekkość pisania (recenzja)
223 – 228
PDF

Afiliacja

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Anna Kisiel
Jeffrey Weeks, What is Sexual History? (recenzja)
231 – 233
PDF

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Michał Kisiel
Christophe Bonneuil, Jean-Baptiste Fressoz, The Shock of the Anthropocene: The Earth, History and Us (recenzja)
235 – 237
PDF

Afiliacja

Uniwersytet Śląski
Pobierz cały numer
1 – 252
PDF
Uniwersytet Śląski w Katowicach
https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO
ISSN 1508-6305 (Print)
Instytut Literaturoznawstwa
Lista czasopism punktowanych MNiSW: 70 p.
ISSN 2544-3186 (Online)